AI Automation: không phải tốc độ, mà là tự chủ
bởi Võ Quốc Cường
Năm 2025 rồi, nếu bạn vẫn nghĩ mục tiêu của AI Automation chỉ là để làm mọi việc “nhanh hơn”, thì có lẽ chúng ta không cùng nhìn về một hướng.
Tốc độ chỉ là phần nổi của tảng băng. Tự chủ mới là thứ thay đổi cuộc chơi.
Câu hỏi về tốc độ
Khi tôi đến một doanh nghiệp, tôi thường nhận được câu hỏi dạng: “Cường ơi, bên anh có 5 nhân viên nhập liệu. Em có con AI nào giúp họ nhập 1000 đơn trong 1 tiếng thay vì cả ngày không?”
Đây là tư duy về TỐC ĐỘ. Nó không sai, nhưng chỉ là cách “bôi dầu nhớt cho một cỗ máy cũ”. Bạn đang dùng công nghệ để giúp con người làm một công việc tay chân nhanh hơn. Kết quả là 5 nhân viên đó vẫn mệt mỏi, chỉ là.. mệt mỏi với tốc độ cao hơn mà thôi.
Câu hỏi thật ra nên đi thẳng xuống “tầng móng” của hệ thống:
- Dữ liệu đơn hàng có thể đi thẳng từ website của khách vào hệ thống kế toán mà không cần qua con người không?
- Quy trình xét duyệt có thể tự động hoá dựa trên những quy tắc đã định sẵn không?
- Liệu có cách nào để đơn hàng đó tự nó “chạy” một mạch từ lúc tạo ra đến lúc hoàn tất, mà không một ai phải chạm tay vào không?
Đây mới là tư duy về TỰ CHỦ. Tự chủ không có nghĩa là giúp con người làm nhanh hơn, mà là xây một hệ thống ở đó công việc ĐƯỢC THỰC HIỆN MÀ KHÔNG CẦN CON NGƯỜI.
Toà nhà chọc trời của doanh nghiệp
Nhân bữa thằng bạn nó khoe cái ảnh The Sales Skyscraper của Haris Halkic, tôi mượn hình toà nhà chọc trời để mọi người dễ hình dung câu chuyện CEO, Manager, nhân viên và vấn đề tòi ra từ đây.
Tầng thượng, cứ coi như là CEO. Các sếp thường đón tôi ở văn phòng đẹp nhất, mở dashboard xanh lét những con số, biểu đồ tăng trưởng, rồi khoe “KPI tháng này đạt, dự án A vừa đóng, doanh thu B vượt chỉ tiêu”. Tôi ờ.. ờ.. dạ.. dạ.., nhưng trong đầu thì không ngừng nghĩ: đây là KẾT QUẢ, là ngọn cây. Còn cái rễ, cái hệ thống ngầm đang nuôi cái cây này nó hoạt động ra sao?
Tầng giữa, là Quản lý và Team. Đây là nơi tôi thấy “cuộc chiến” thật sự. Anh em PM, leader đầu bù tóc rối trong các cuộc họp, màn hình chi chít Excel, Trello, email qua lại. Mọi người đang dùng gần như 100% sức người để xử lý hàng trăm task nhỏ lẻ. Đây chính là PHÒNG ĐỘNG CƠ, nhưng nó đang chạy bằng cơm, rò rỉ năng lượng khắp nơi. Mọi người đang dùng sức người để vá những lỗ hổng của QUY TRÌNH.
Tầng móng, nơi không ai thấy. Đây mới là công việc thật sự của tôi. Tầng này không có trong báo cáo, không thể hiện trên dashboard. Tôi phải ngồi lại với mấy anh em senior lăn lộn lâu năm nhất, hỏi những câu rất khác: tại sao bước này phải duyệt qua 3 người, dữ liệu khách từ Sales về Marketing có rơi rớt ở đâu không, quy trình này ai nghĩ ra và lần cuối cập nhật là khi nào? Và đây là lúc mọi vấn đề lộ ra: những quy tắc ngầm, thói quen lối mòn, quy trình chắp vá từ chục năm trước mà không ai dám thay đổi. Tôi gọi đây là HỆ ĐIỀU HÀNH của công ty, và thường thì.. nó đã quá lỗi thời.
Chuyển đổi số là dám xây lại tầng móng
Nhiều người nghĩ chuyển đổi số là mua phần mềm xịn, cài một con AI cho ngầu. Xong.. xong.. nói theo kiểu miền Tây tui là “banh ta long”.
Chuyển đổi số thực sự là DÁM đập đi xây lại cái tầng móng, thiết kế lại cái hệ thống quy trình bên dưới cho tinh gọn, thông minh và nhất quán. Sau khi cái móng đã vững, lúc đó AI và Automation mới phát huy tác dụng, tự động hoá cái tầng giữa, biến phòng động cơ chạy bằng cơm thành một cỗ máy tự vận hành. Lúc đó anh em nhân viên được giải phóng khỏi việc tay chân lặp lại, để làm những việc cần sáng tạo và tư duy.
Mà nói vậy thôi, đập móng xây lại nghe oách chứ thực tế đau lắm, không phải doanh nghiệp nào cũng đủ gan và đủ lực làm một phát. Tôi cũng hay khuyên bắt đầu từ một khâu nhỏ tự chủ được trước, rồi lan dần, chứ hô “xây lại tầng móng” mà đội ngũ chưa sẵn sàng thì cũng.. toang.
Chuyện đi qua 3 tầng này ở chính công ty tôi, tôi kể chi tiết trong bài AI Automation thay đổi tổ chức qua 3 tầng: Cá Nhân, Team, Hệ thống.
Toà nhà doanh nghiệp của bạn đang sao rồi, cái móng có vững không, hay anh em vẫn đang lấy sức người chèo chống cho nó khỏi sập mỗi ngày? Bạn đang dùng AI để tăng tốc hay để xây sự tự chủ thật sự, kể tôi nghe bên dưới nhé?
#voquoccuong #AIAutomation #tuchu #chuyendoiso
