VIBE CODING có phải đang tạo ra rác công nghệ?

Dạo này feed tôi tràn ngập mấy bài kiểu “tôi không biết code, vừa build xong app trong 10 phút nhờ AI”.

Comment bên dưới chia hai phe cãi nhau như cái chợ đầu hẻm nhà tôi.

• Phe thì “wow thiên tài”.

• Phe thì “AI Slop - toàn là rác, lên production đi rồi biết nha”.

Tôi ngồi đọc mà thấy.. cả hai phe đều đúng. Và cả hai đều “tào lao” như nhau.

Để tôi viết vài dòng hơi thô nhưng đây là suy nghĩ thật.

Trước hết, “vibe coding” là cái khỉ gì?

Là bạn ngồi xuống, mở Antigravity hoặc Claude Code (hoặc AI bất kỳ) lên, gõ prompt theo.. cảm hứng. Không biết code cũng kệ. Không hiểu nó chạy kiểu gì cũng kệ. Chạy được là.. được.

Giống như bạn lái xe mà chả cần biết động cơ hoạt động ra sao, miễn đạp ga nó chạy là xong. Nghe thì có vẻ hợp lý đúng không?

Nhưng mà vấn đề là thế này:

Bạn éo phải đang lái xe. Bạn đang.. lắp ráp xe. Bằng cách bảo thằng AI lắp hộ. Trong khi bạn hổng biết cái nào là phanh cái nào là ga.

--> Rồi bạn ship cái xe đó cho khách. Rồi khách lái. Rồi khách đ.ụng.

Rồi bạn.. “ủa.. sao nó lại bị như vậy ta?” :))

Đây chính xác là trạng thái của rất nhiều “vibe coder” hiện nay.

Nhưng khoan, tôi sẽ công tâm.

Vì nếu chỉ chửi vibe coding thì tôi cũng ngu không kém. Vấn đề không nằm ở tool.

Vấn đề nằm ở thằng cầm tool.

Năm 1865, nước Anh thông qua “Locomotive Acts” — dân hay gọi là “Đạo luật Cờ Đỏ” (Red Flag Act).

Luật này quy định: Mọi “xe không ngựa kéo” (tức ô tô thời đó) khi chạy trên đường phải có ít nhất 3 người vận hành. Một trong số đó phải đi bộ phía trước xe, cầm cờ đỏ vào ban ngày, đèn đỏ vào ban đêm — để cảnh báo người đi đường.

Tốc độ tối đa? 4 dặm/giờ ở ngoại ô. 2 dặm/giờ trong thành phố.

Chậm hơn cả người đi bộ nhanh. Éo đùa. Luật thật.

Tại sao có cái luật này?

Vì giới chủ xe ngựa và công ty đường sắt lobby mạnh — họ sợ ô tô cướp mất thị phần. Kết quả là nước Anh — chính nơi phát minh ra động cơ hơi nước — lại tụt hậu ngành ô tô so với Đức và Pháp suốt mấy chục năm.

(Bạn có thể search “Red Flag Act 1865” để đọc thêm)

Bây giờ nhìn lại mấy ông dev đang “review từng dòng code AI viết ra”, “tự tay sửa từng cái lỗi”, “nhất quyết phải hiểu 100% trước khi ship”..

--> các ông chính là thằng cầm cờ đỏ đi trước cái xe AI đó.

Mà nói vậy thôi, tôi hiểu. Những anh em dev xung quanh tôi cũng từng như vậy. Vì sợ. Vì “thân chinh làm mới yên tâm”. Vì nghĩ mình kiểm soát được mọi thứ.

Nhưng thật ra éo ai kiểm soát được đâu. Kể cả code tự tay viết cũng bug như thường. Chỉ là bug do mình viết thì.. dễ chấp nhận hơn bug do AI viết. Tâm lý thôi.

Rồi, từ hai cái trên ta có gì?

Ta có hai loại ngu:

1. Vibe coding mù — éo biết gì, prompt bừa, chạy được là ship, khách chửi thì “ơ em cũng éo hiểu sao”.

2. Cầm cờ đỏ — biết quá nhiều, sợ quá nhiều, kiểm soát quá nhiều, kết quả là AI chạy chậm hơn tự code.

Cả hai đều dỏm. Chỉ là dỏm theo hai hướng khác nhau.

Bản thân tôi và anh em tôi quen đều dính phải 2 cái ngu này luôn rồi.

Vậy đâu mới là cách đúng?

Có ông Ivan Zhao — founder Notion, công ty định giá hơn 10 tỷ đô mà gần như không tốn tiền marketing, ông ấy gọi cái này là “phẩm vị” (taste).

Tức là khả năng nhìn ra cái gì ngon, cái gì rác. Không cần hiểu từng dòng code, nhưng phải biết output có đang giải quyết đúng vấn đề không. Không cần tự tay làm, nhưng phải biết khi nào nên dừng lại thay vì prompt thêm cho nó ra thêm.. rác.

Giống như đạo diễn phim không cần biết vận hành camera, nhưng phải biết khi nào nên để cho nhân vật nói, lúc nào để cho nhân vật có khoảng lặng để phát triển tâm lý. Còn nếu đạo diễn mà không phân biệt được.. thì ra Trấn Thành.. à.. ờ.. ủa..

Thật ra nói vậy thôi, mặt khác nhiều anh em (founder công ty nhỏ) kể tôi nghe.. họ cũng éo có thời gian học “phẩm vị”.

Họ cần ship. Họ cần sống. Họ cần có cái gì đó chạy được để còn đi gọi vốn.

Cái này tôi cũng hiểu. Nhưng mà..

Có một sự thật hơi phũ là.. khi chi phí tạo ra code gần bằng 0, thì code rác cũng gần bằng.. vô hạn.

Trước đây, giữa “ý tưởng” và “sản phẩm” có một cái hố kỹ thuật khổng lồ.

Cái hố đó filter bớt mấy đứa ngu như tôi.

Vì muốn build phải học code, phải setup server, phải làm đủ thứ. Mệt quá thì bỏ.

Giờ AI lấp cái hố đó bằng một phím Enter.

Ý tưởng ngu giờ cũng ship được. Nhanh hơn. Rẻ hơn. Và.. ngu hơn.

Nên là thị trường sắp tới sẽ tràn ngập sản phẩm “chạy được nhưng éo ai cần”. Mấy ông vibe coding không có phẩm vị sẽ đẻ ra hàng đống rác kỹ thuật. Còn mấy ông cầm cờ đỏ sẽ ngồi đó tự hào vì code sạch.. trong khi đối thủ đã ship xong 10 sản phẩm.

Hóa ra nhiều thứ tôi định build.. bỏ đi chẳng ai quan tâm, kể cả bản thân tôi.

Nên là kết luận thế nào?

Vibe coding éo có lỗi. Giống như dao éo có lỗi. Lỗi là ở thằng cầm dao mà éo biết cắt cái gì.

Muốn vibe coding cho đúng thì phải có hai thứ:

• Một là biết mình đang build cái gì và tại sao.

• Hai là biết khi nào output là đủ tốt, khi nào là rác.

Từ một và hai ta có: Phẩm vị.

Không có phẩm vị, bạn chỉ đang tạo ra rác với tốc độ ánh sáng. Có phẩm vị, bạn là thằng duy nhất biết dừng lại đúng lúc trong khi cả thị trường đang chạy đua xuống đáy.

Sẵn tiện nói thêm chuyện bên lề:

Mấy anh em hay hỏi “anh ơi bắt đầu học AI coding từ đâu?”

Tôi hay trả lời: Bắt đầu từ việc.. biết mình muốn build cái gì đã.

Vì tool thì AI dạy được. Framework thì AI dạy được. Nhưng “cái gì đáng build” thì không ai dạy được ngoài bạn.

Chúng ta đang sống trong thời đại chi phí thực thi (execution cost) tiến về không.

Câu hỏi không còn là “làm thế nào?”

Câu hỏi bây giờ là “có nên làm không?” và “làm xong thì sao?”

Mà hai câu đó.. thì khó à :3

DÀI QUÁ MÀ.. LƯỜI ĐỌC:

Vibe coding = đưa dao cho thằng không biết nấu ăn rồi bảo làm omakase. Không phải dao lỗi. Là thằng cầm dao thiếu phẩm vị (taste). Thế thôi.

#voquoccuong