1 NGƯỜI LÀM = 5 NGƯỜI TRONG THỜI ĐẠI AI, NGHE THÌ SƯỚNG ĐÚNG KHÔNG?

Hôm nay đọc bài trên VNExpress, tác giả Hoàn Vũ viết rất đúng: AI là “cỗ máy nâng chuẩn”, tức là hồi trước chúng ta chỉ cần “cần cù và siêng năng” thì sẽ đạt được mức trung bình 6/10.

Nhưng bây giờ mức 6/10 bằng 0 bởi vì AI có thể làm việc này mà không cần nỗ lực gì nhiều, ai cũng làm được mức trung bình này. Và chúng ta muốn tồn tại với nghề với nghiệp của mình thì.. phải đẩy lên 9-10 điểm.

Một nhân sự biết dùng AI có thể thay 5-7 người truyền thống không? Đúng, tùy trường hợp nhưng hoàn toàn có thể. Doanh nghiệp tiết kiệm 50% chi phí, nhân sự nhận lương gấp 5 lần. Win-win.. hờ hờ.. cái này thì chưa chắc.

Có điều, phần mà bài viết chỉ lướt qua ít nói chi tiết nhất chính là:

- Khối lượng công việc chuyển từ dạng cơ bắp sang áp lực thần kinh.

Chỉ 1 câu thôi nhưng tôi thấy đó mới là phần nặng nhất.

Những việc trước đây cần 3-4 người giờ 1 người + AI agent xử lý được. Quy trình gọn hơn, output nhanh hơn, chi phí thấp hơn.

Nghe thì đẹp lắm.

Nhưng thực tế thì sao? Người ở lại.. gánh nặng hơn gấp nhiều lần. Không phải gánh bằng tay chân, mà gánh bằng.. ĐẦU.

Trước đây bạn chỉ cần làm tốt phần việc của mình. Giờ bạn phải ra lệnh cho AI, review output của AI, kiểm tra AI có sai không, quyết định có dùng kết quả đó không, rồi chịu trách nhiệm cho cả 5 phần việc mà trước đây 5 người khác nhau lo.

Một ngày bạn ra nhiều quyết định hơn gấp mấy lần. Mà mỗi quyết định đều có hệ quả thật, gánh trách nhiệm thật chứ không phải đồ chơi.. vọc cho vui.

Tôi quan sát anh em founder xung quanh, đặc biệt mấy bạn SME đang push AI mạnh vào vận hành. Có mấy thứ không ai nói công khai:

Thứ 1, khi team gọn lại, ít người hơn, bạn mất luôn những cuộc trò chuyện tự nhiên trong ngày. Trước đây giao việc cho nhân sự, ít nhất còn có trao đổi qua lại, có người phản biện, có người nhắc “anh ơi cái này hình như chưa đúng”.

Giờ ngồi với AI agent.. nó không cãi lại bạn bao giờ. Nó làm đúng y chang những gì bạn ra lệnh. Bạn sai, nó cũng sai theo.. im lặng. Bạn chửi thì nó.. dạ dạ.. nghe đã hông?

Thật ra nói vậy thôi, mặt khác nhiều anh em làm lâu năm kiểu.. không muốn giao tiếp với con người cũng nhiều lắm rồi. Sợ mệt, sợ đau đầu đó

Mấy anh em (founder công ty dịch vụ digital) kể tôi nghe: “Trước giờ có team 8 người, giờ còn 3. Năng suất tương đương hoặc hơn. Nhưng tao ngồi trong phòng làm việc mà thấy.. trống. Không phải trống chỗ ngồi. Trống kiểu khác.”

(khác gì ae tự trải nghiệm & cảm nhận)

Thứ 2, burnout kiểu mới.

Burnout cũ là làm nhiều quá, mệt quá, không kịp deadline. Burnout mới là ra quyết định nhiều quá. Mệt mỏi vì phải ra quyết định (cái này ai trải qua thì biết, làm thì đỡ chứ nghĩ để ra quyết định là.. muốn liệt).

Mỗi ngày bạn phải review hàng chục output từ AI, mỗi cái đều “nhìn thì ổn” nhưng bạn phải tự hỏi: nó có thực sự ổn không? Cái nào đúng 90% nhưng 10% sai thì hậu quả là gì?

Não người không được thiết kế để ra 200 quyết định chất lượng cao mỗi ngày. Nhưng AI thì cứ phun output ra liên tục.. không biết mệt.

Cái mệt này nó không hiện ra rõ ràng như kiểu bạn gục trên bàn. Nó hiện ra bằng việc bạn bắt đầu.. không muốn kiểm tra nữa. “Thôi chắc đúng rồi, kệ m.. nó đi”.

Rồi sai. Rồi gánh hậu quả. Rồi tự ch.ửi mình.

Thứ 3, khoảng cách với đội ngũ ngày càng xa.

Khi bạn dùng AI thuần thục, bạn lên level rất nhanh. Nhưng team thì không theo kịp. Bạn nghĩ nhanh hơn, làm nhanh hơn, kỳ vọng cao hơn.. rồi bạn bực vì sao team không hiểu những thứ “rõ ràng” (với bạn). Bạn quên mất mình mất cả năm mới tới chỗ này, mà muốn team nhảy tới trong 1 tuần.

Cái gap này nó tạo ra má sát kiểu.. âm thầm á. Không ai nói ra nhưng cả hai bên đều thấy.. khó chịu.. khó chịu.. dần.

Tôi không nói điều này để bi quan hay khuyên ai đừng dùng AI. Ngược lại. Dùng. Phải dùng. Không dùng thì bị bỏ lại.

Nhưng hãy biết cái giá. Đừng nhảy vào mà tưởng nó chỉ toàn hoa hồng.

Mấy thứ tôi đang tự nhắc mình và chia sẻ với anh em:

1. Xây lại thói quen biết.. dừng, biết đủ trong ngày. Không phải dừng làm việc, mà dừng ra quyết định. Cho não nghỉ ngơi.

--> gần đây tôi mới tập cái này, thật sự nể các bạn switch liên tục gần mấy chục màn hình để “quất roi AI”, tôi không làm được vì hiệu quả kém quá, tôi chỉ tập trung làm 1 project 1 lúc thôi.

2. Giữ connection với người thật. Đừng để AI thay hết mọi cuộc hội thoại. Có những thứ cần người phản biện bằng xương bằng thịt, sự kết nối giữa con người với con người mới là thứ mình khác biệt.

3. Chấp nhận: không phải output nào của AI cũng cần review tới 100%. Chọn đâu là 20% quyết định quan trọng nhất, dồn năng lượng vào đó. 80% còn lại cho nó chạy.. rồi sửa sau cũng được.

1 người = 5 người là thật. Nhưng 1 người gánh áp lực của 5 người cũng là thật.

Tiện tay.. tiện tay.. gõ thêm chuyện bên lề:

- Đây cũng là lí do vì sao tôi luôn đầu tiêu trong các cmt và meme để trêu anh em Builder vì.. xưa chưa có AI làm có 8 tiếng, mà giờ có AI ngày nào cũng làm 12-14 tiếng trở lên, quá là khổ gòiiiii.

#voquoccuong #ai #agenticworking #burnout #thoughts